uit de serie ‘Wie zorgt er voor de mantelzorger’ [Slotervaart]

Eén op de vijf mensen in Nederland zorgt voor een hulpbehoevende ander. Denk aan de boodschappen doen voor de oudere buurvrouw of de intensieve verzorging van een gehandicapt kind of dementerende ouder. Officieel ben je dan mantelzorger, al zien velen die zorg als iets vanzelfsprekends. Aandacht voor de mantelzorger is van groot belang. De Huizen van de Wijk in Nieuw-West staan hier bij stil. Want: wie zorgt er voor de mantelzorger? In een serie nemen we u mee langs verschillende locaties in Nieuw-West. Deze week: Huis van de Wijk De Buurtzaak en Huis van de Wijk Het Anker in Slotervaart.

Tekst en foto: Shirley Brandeis

‘Ben ik een mantelzorger?’ Ze horen die vraag vaak. De term mantelzorg is de laatste jaren bekender geworden, maar het gebruik ervan is nog geen gemeengoed. “Het is goed dat er een woord voor is, als je voor iemand zorgt,” zegt Emel Can, coördinator Community Building in De Buurtzaak. “Zeker als je een baan en een gezin hebt, kan die zorg zwaar zijn.” Maar toch, jezelf mantelzorger noemen doen niet veel mensen. Ook de 20-jarige Nisrin ziet het als iets dat je ‘gewoon doet’. Haar tien jaar jongere broertje is lichamelijk en verstandelijk beperkt en zoals alle gezinsleden zorgt Nisrin voor hem. Ze weet dat andere twintigers meer uitgaan, meer tijd voor zichzelf hebben, maar ze bekijkt het positief. “Door mijn broer leef ik bewuster. Door hem ben ik dankbaar ook voor wat ik allemaal kan.”

Verwenmomenten
Het is goed dat er geregeld aandacht is voor mantelzorg, zegt Margriet Essink, buurtwerker bij  Combiwel in Het Anker. “Naast de jaarlijkse Dag van de Mantelzorg hebben we elke maand een verwendag. Ontspanning is wat men wil, blijkt als we vragen waar behoefte aan is. Daarnaast wil men ook informatie over voorzieningen en praten met lotgenoten.” Stoelmassage, mindfulness, nagelbehandeling, gezichtsverzorging… tijdens de verwendag wordt er echt verwend. Ook wordt er gecoacht door een professional en is er gelegenheid andere mantelzorgers te spreken. Emel herkent de behoefte aan ontspanning. “Naast een wekelijkse praatgroep, waarbij we ook voorlichting geven, bieden we in de Buurtzaak ook verwenmomenten en dagjes uit aan. Na een bezoek aan het Rijksmuseum heb ik nog maanden gehoord hoe fijn het was en hoe goed het de mensen heeft gedaan.”

Teamwork
Nisrin heeft haar ontspanning onder andere bij de activiteiten die jongerenwerker Siham Tadmine van Combiwel speciaal voor meiden in Slotervaart organiseert. Vijf jaar geleden nam een vriendin haar mee, sindsdien gaat ze regelmatig langs voor vermaak en voor leerzame zaken; eerder dit jaar volgde ze een cursus ondernemen. Siham: “Bij onze activiteiten zie je het verschil tussen Nisrin en anderen. Er zijn meiden die niet komen omdat ze met vriendinnen hebben afgesproken. Bij Nisrin weet ik dat als ze er niet is, ze voor haar broer moet zorgen.” En die zorg is 24 uur per dag, zeven dagen per week. “Wel met de hele familie,” zegt Nisrin. “Als we in Marokko op vakantie zijn, kan ik uitrusten. Dan neemt de familie het over. Het is echt teamwork bij ons.”

De wijk in
Zo open als Nisrin is niet iedereen. Emel: “Studenten van de Hogeschool van Amsterdam helpen ons hier om mantelzorgers te bereiken. Laatst waren ze met een kraampje op het Allebéplein met de vraag: zorg je voor iemand? Dan komt er wat los. We hadden flink wat nieuwe  mensen op de Dag van de Mantelzorg. Die bereik je niet met een oproepje; je moet echt de wijk in.” Margriet herkent het. “Via het WPI en sleutelfiguren proberen we mensen die mantelzorgen te bereiken. We willen mensen bewust maken dat mantelzorg niet altijd makkelijk is en dat er ondersteuning mogelijk is.” Emel: “En dat je vooral ook goed voor jezelf moet zorgen. Ik ken ze, mensen die voor iedereen zorgen behalve voor zichzelf. Als ik dan eens naar hen informeer, raak je een snaar.”

Armoede
Een andere gevoeligheid is armoede. Emel: “Dat kan komen door de zorg die ze dragen. Daardoor gaan mensen minder werken, minder verdienen. Geld voor een schoonheidsspecialiste of andere ontspanning is er dan vaak niet. Maar dat er, bijvoorbeeld voor sportclubs voor de kinderen, subsidieregelingen zijn weet men ook niet. Alleen dus al voor die informatie is het belangrijk dat mantelzorgers zich bij ons kenbaar maken.” En dan komt er nog een gevoeligheid, veelal bij mensen met een niet-Nederlandse afkomst. Siham: “In sommige Marokkaanse gezinnen zijn het de meisjes die al jong de zorgtaken krijgen toebedeeld. Zij moeten helpen in het huishouden, hun broertjes mogen buitenspelen. Die verhouding zie je later ook terug als er voor iemand gezorgd moet worden.” Emel: “En die zorg houden mensen dan ook vaak graag binnen de familie. Uitbesteden is niet aan de orde. Hulp vragen dus ook niet, al kun je met kleine dingen iemand die zorgt al enorm helpen.”

Goed doorverwijzen
Zorgen dat de mantelzorgers in het vizier komen en hen informeren is van groot belang, zeggen de professionals. Margriet: “Sinds kort zijn er vanuit Sezo in Nieuw-West twee medewerkers aangesteld als mantelzorgconsulent. Er is volgens mij echt behoefte aan gespecialiseerde hulpverleners. Alleen al voor ons, zodat we gericht kunnen doorverwijzen.” Mantelzorgers helpen ontspannen en af en toe verwennen is daarnaast van belang. In Slotervaart is veel te doen voor wie even uit de mantelzorgende hectiek van alledag wil ontsnappen. Nisrin is blij met de plek waar ze kan relaxen en haar verhaal kwijt kan. Ze bekijkt het sowieso positief. Lachend: “Op vakantie hebben we in het vliegtuig altijd voorrang met mijn broer in zijn rolstoel.”

Nisrin, Margriet, Siham en Emel in gesprek in De Buurtzaak